خشك مكرر ، احساس شدت درد در تنفس عميق ، احساس سنگينى در طرف راست زير دنده‌ها ) را شرح مىدهد . در اينجا ، يك علامت مهم ديگر باقى است و آن درد ناحيه ترقوه است كه در ورم‌هاى شديد كبد بروز مىكند و چون رازى شك داشته است كه آيا ورم به آن درجه از شدت رسيده كه درد ترقوه پيدا كند يا نه به اين جهت چنين مىگويد : و ارادت ان اقول له ان وجعك يبلغ الترقوه ثم خفت ان نيقص ذلك مما تقدم من الاصابات لانى علمت ان الوجع انما يبلغ الى الترقوه فى الاورام العظيمه من الاورام الكبد فلم اجزم و لكن قلت انك ستصيب وجعا يبلغ تراقيك كانه يجذب الى اسفل فقال قد عرض لى ذلك ايضا يعنى ، و مىخواستم به او بگويم كه درد به ناحيه ترقوه مىرسد ، ولى ترسيدم از اينكه آنچه قبلا گفتم و همه درست بود ناقص و خراب شود زيرا مىدانستم كه وقتى ورم كبد شديد باشد درد به ناحيه ترقوه مىرسد ، اما يقين نداشتم كه در اين مريض چنين باشد ، پس گفتم ممكن است دردى در آنجا پيدا كنى و حس نمايى كه ترقوه به طرف پايين كشيده مىشود . پس گفت كه اين درد نيز به من عارض شده است . لازم به توضيح است كه اين درد ناحيه ترقوه كه رازى به آن اشاره مىكند مهم‌ترين علامتى است كه در تمام كتاب‌هاى امروزى با عنوان درد ناحيه شانه ثبت شده است . در دايرهء المعارف بزرگ طبى مىنويسد : بسا اوقات اين درد ، پزشك را در تشخيص مرض به اشتباه مىاندازد ، مخصوصا گاهى مىشود كه ساير علايم ورم كبد تحت‌الشعاع اين درد قرار گرفته و پزشك خيال مىكند با يك آرتريت ساب ايگ « 1 » سروكار دارد و مىنويسد اين درد نسبت به ورم كبد حكم درد زانو را نسبت به كزالژى « 2 » دارد . اين بود آنچه ما با عنوان « اعجاز محمد بن زكرياى رازى در تشخيص بيمارىها » بيان كرديم و اگر خوانندگان به ديدهء انصاف بنگرند ، تصديق خواهند كرد كه ؛ اولا ، پزشكان قديم ايران تا چه اندازه در معلومات طبى ، مخصوصا ، تشخيص بيمارىها بلندپايه بوده‌اند . چنان‌كه ديديم ، رازى يك بيمارى را كه تشخيص آن به اعتراف استادان

--> ( 1 ) . arthrite sub - aigue ( 2 ) . Coxalgie